Lekcja 11. Przysłówki w języku polskim
Nasze materiały okazały się pomocne? Dodaj Jobework do preferowanych źródeł, a Google będzie częściej pokazywać Ci nasze artykuły.
Przysłówek odpowiada na pytania: jak? kiedy? gdzie? — szybko, dobrze, tutaj.
Większość przysłówków tworzymy od przymiotników według dwóch modeli.
Model 1: przymiotnik → -o
Od przymiotników na -ki, -gi, -chy i wielu innych: szybki → szybko, cichy → cicho.
| Przymiotnik | Przysłówek |
|---|---|
| szybki | szybko |
| cichy | cicho |
| długi | długo |
| drogi | drogo |
| łatwy | łatwo |
| ciepły | ciepło |
| późny | późno |
| wesoły | wesoło |
| częsty | często |
| głośny | głośno |
| tani | tanio |
| daleki | daleko |
Przykłady w zdaniach:
- Mów trochę ciszej, dziecko śpi.
- Szybko się uczysz!
- Mieszkam daleko od pracy.
Model 2: przymiotnik → -e / -ie
Od przymiotników na -ny i niektórych innych — -ie z obocznością: ładny → ładnie, wczesny → wcześnie. Nie ma ścisłej reguły — warto uczyć się par.
| Przymiotnik | Przysłówek |
|---|---|
| ładny | ładnie |
| dokładny | dokładnie |
| bezpieczny | bezpiecznie |
| punktualny | punktualnie |
| spokojny | spokojnie |
| wygodny | wygodnie |
| uważny | uważnie |
| wczesny | wcześnie |
| piękny | pięknie |
| grzeczny | grzecznie |
Przykłady w zdaniach:
- Pracuj spokojnie i dokładnie.
- Autobus przyjechał punktualnie.
- Wstaję wcześnie, o piątej.
Formy nieregularne
Najczęstsze przysłówki nieregularne:
| Przymiotnik | Przysłówek | Oboczność |
|---|---|---|
| dobry | dobrze | r → rz |
| zły | źle | z → ź, ł → l |
| miły | miło / mile | ł → l |
| duży | dużo | |
| mały | mało |
Przykłady w zdaniach:
- Mówisz już dobrze po polsku.
- Źle się czuję, idę do lekarza.
- Mamy dziś dużo pracy.
Przysłówek czy przymiotnik?
Czasownik określa przysłówek: mówisz dobrze (nie „dobry”). Stany wyrażamy konstrukcją jest + przysłówek: Jest zimno, Jest mi zimno.
Przykłady w zdaniach:
- Jest mi zimno, zamknij okno.
- W magazynie jest głośno.
- Było miło cię poznać.
Po polsku
Nazwy języków: po + przysłówek na -u: Mówię po polsku.
- po polsku
- po ukraińsku
- po angielsku
- po rosyjsku
Przysłówki czasu, miejsca i miary
Te przysłówki nie pochodzą od przymiotników:
- teraz
- zaraz
- potem
- wcześniej
- zawsze
- nigdy
- czasem
- rzadko
- tu / tutaj
- tam
- wszędzie
- bardzo
- trochę
- prawie
- razem
- osobno
Przykłady w zdaniach:
- Zaraz wracam!
- Nigdy nie pracowałem w nocy.
- Prawie skończyłem, jeszcze pięć minut.
Stopniowanie
szybko → szybciej → najszybciej. Więcej w artykule „Stopniowanie po polsku”.
| Stopień równy | Wyższy | Najwyższy |
|---|---|---|
| szybko | szybciej | najszybciej |
| często | częściej | najczęściej |
| wcześnie | wcześniej | najwcześniej |
| dobrze | lepiej | najlepiej |
| źle | gorzej | najgorzej |
| dużo | więcej | najwięcej |
| mało | mniej | najmniej |
Przykłady w zdaniach:
- Przyjdź jutro wcześniej, o szóstej.
- Najlepiej zadzwonić rano.
Szyk
Przysłówek stoi zwykle przed czasownikiem lub na końcu zdania: Szybko się uczysz = Uczysz się szybko.
Częste błędy
- Mówisz dobry po polsku → dobrze.
- Mnie jest zimno → Jest mi zimno.
- Mówię polskim → po polsku.
- bardziej dobrze → lepiej.
Ćwiczenia
Ćwiczenie 1. Utwórz przysłówek
- szybki
- ładny
- cichy
- dobry
- wczesny
- zły
Odpowiedzi: szybko, ładnie, cicho, dobrze, wcześnie, źle.
Ćwiczenie 2. Przymiotnik czy przysłówek?
- To jest (dobry / dobrze) … pomysł.
- Pracujesz bardzo (dobry / dobrze) … .
- Dzisiaj jest (zimny / zimno) … .
- Mam (zimną / zimno) … wodę.
Odpowiedzi: dobry, dobrze, zimno, zimną.
Ćwiczenie 3. Stopień wyższy
- szybko
- dużo
- dobrze
- często
Odpowiedzi: szybciej, więcej, lepiej, częściej.
Co dalej
Następna lekcja: partykuły — chyba, przecież, właśnie, -że.
Jeśli artykuł okazał się pomocny, oznacz Jobework jako preferowane źródło — nasze nowe materiały będą częściej pojawiać się w Twoich wynikach Google.
Wszystkie lekcje kursu
- Lekcja 1. Alfabet i czytanie (język polski)
- Lekcja 2. Rodzaje rzeczowników: męski, żeński, nijaki
- Lekcja 3. Przypadki. Przegląd 7 przypadków: mianownik, biernik, dopełniacz i inne
- Lekcja 3.1. Przypadki w liczbie pojedynczej: tabele końcówek
- Lekcja 3.2. Przypadki w liczbie mnogiej: tabele końcówek
- Lekcja 4. Liczba mnoga w języku polskim
- Lekcja 5. Czas teraźniejszy czasowników w języku polskim
- Lekcja 6. Czas przeszły w języku polskim
- Lekcja 7. Czas przyszły w języku polskim: tabela i przykłady
- Lekcja 8. Tryb rozkazujący w języku polskim
- Lekcja 9. Tryb warunkowy w języku polskim
- Lekcja 10. Aspekt czasownika w języku polskim: dokonany i niedokonany
- Lekcja 11. Przysłówki w języku polskim — jesteś tutaj
- Lekcja 12. Partykuły w języku polskim: chyba, przecież, właśnie, aż, dopiero
- Lekcja 13. Rzeczowniki nieregularne: człowiek — ludzie, rok — lata