Partykuły w języku polskim: chyba, przecież, właśnie, aż, dopiero

Dodaj Jobework jako preferowane źródło w Google

Nasze materiały okazały się pomocne? Dodaj Jobework do preferowanych źródeł, a Google będzie częściej pokazywać Ci nasze artykuły.

Partykuły to krótkie wyrazy, które same nic nie nazywają, ale zmieniają ton zdania: chyba, przecież, właśnie, aż, dopiero.

Najwięcej trudności sprawiają aż / dopiero / tylko oraz już / jeszcze.

Czy

Czy rozpoczyna pytanie o rozstrzygnięcie: Czy masz czas? W mowie potocznej często je pomijamy: Masz czas?

Przykłady w zdaniach:

Czy mówi pan po polsku?
Czy jest jeszcze praca na sobotę?
Masz klucz? — Mam.

Pewność: na pewno, chyba, raczej

Partykuły wyrażające stopień pewności:

Partykuła	Funkcja	Przykład
na pewno	z pewnością	Na pewno przyjdę.
chyba	przypuszczenie	Chyba pada deszcz.
raczej	z dużym prawdopodobieństwem	Raczej nie zdążę.
może	możliwość	Może jutro?
naprawdę	potwierdzenie	Naprawdę nie wiem.

Przykłady w zdaniach:

Chyba się spóźnię, jest korek.
Na pewno oddam ci jutro.
Raczej nie będę mógł przyjść.

Emocje: przecież, właśnie, no, -że

Partykuły ekspresywne i wzmacniające:

Partykuła	Funkcja	Przykład
przecież	oczywistość	Przecież ci mówiłem!
właśnie	podkreślenie	Właśnie skończyłem.
no	zachęta, emocja	No chodź już!
-że	wzmocnienie	Chodźże tu!
akurat	zbieg okoliczności	Akurat wychodziłem.
oby	życzenie	Oby nie padało!

Przykłady w zdaniach:

Przecież mamy dziś wolne!
Właśnie o to chodzi.
Akurat dzwonisz, kiedy jadę.

Ilość: tylko, aż, dopiero, nawet, też

Aż — więcej lub dłużej, niż się spodziewano; dopiero — później lub mniej, niż by się chciało.

Partykuła	Funkcja	Przykład
tylko	ograniczenie	Mam tylko dziesięć złotych.
aż	dużo, długo	Czekałem aż godzinę.
dopiero	późno, mało	Przyjdzie dopiero o dziesiątej.
nawet	wzmocnienie	Nawet szef nie wie.
też / także / również	dodanie	Ja też pracuję w sobotę.

Przykłady w zdaniach:

Pracuję tu dopiero tydzień.
Za pokój płacę aż tysiąc złotych.
Nawet nie wiem, gdzie to jest.

Już i jeszcze

Z przeczeniem: już nie, jeszcze nie.

Partykuła		Przykład
już		Już jestem.
jeszcze		Jeszcze pracuję.
już nie		Już nie pracuję w magazynie.
jeszcze nie		Jeszcze nie skończyłem.

Przykłady w zdaniach:

Już wychodzę!
Czy jeszcze pan tu pracuje?
Już nie mieszkam w hostelu.

Też, także, również

Też nie rozpoczyna zdania; także i również są bardziej oficjalne.

Nie

Pisownię i użycie nie omawia artykuł „Przeczenie po polsku”.

Szyk partykuł

Partykuła stoi przed wyrazem, do którego się odnosi: Tylko ja wiem / Ja tylko pytam.

Częste błędy

dopiero ≠ tylko: dopiero tydzień = od niedawna.
Już nie wiem ≠ jeszcze nie wiem.
Też ja → Ja też.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1. aż, dopiero czy tylko?

Czekam na autobus (…) godzinę! To za długo.
Mam (…) pięć złotych, nie starczy na obiad.
Wypłata będzie (…) dziesiątego, nie wcześniej.

Odpowiedzi: aż, tylko, dopiero.

Ćwiczenie 2. już czy jeszcze?

Nie mieszkam (…) w Krakowie, przeprowadziłem się.
(…) nie skończyłem, daj mi chwilę.
Jest (…) ósma? Spóźnię się!

Odpowiedzi: już, jeszcze, już.

Ćwiczenie 3. Jaka partykuła?

(…) ci mówiłem, że dziś jest wolne! (emocja)
(…) pada, weź parasol. (przypuszczenie)
(…) mówisz po polsku? (pytanie)

Odpowiedzi: Przecież, chyba, czy.

Co dalej

Następna lekcja: rzeczowniki nieregularne — człowiek — ludzie, rok — lata, ręka — ręce.

Chcę częściej widzieć Jobework w Google

Jeśli artykuł okazał się pomocny, oznacz Jobework jako preferowane źródło — nasze nowe materiały będą częściej pojawiać się w Twoich wynikach Google.

Lekcja 12. Partykuły w języku polskim: chyba, przecież, właśnie, aż, dopiero

Czy

Pewność: na pewno, chyba, raczej

Emocje: przecież, właśnie, no, -że

Ilość: tylko, aż, dopiero, nawet, też

Już i jeszcze

Też, także, również

Nie

Szyk partykuł

Częste błędy

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1. aż, dopiero czy tylko?

Ćwiczenie 2. już czy jeszcze?

Ćwiczenie 3. Jaka partykuła?

Co dalej

Wszystkie lekcje kursu