Jak sprawdzić uczelnię i kierunek w rejestrze, zanim zapłacisz czesne

Ładna strona, w nazwie „Akademia”, zdjęcia studentów na tle zamku, a menedżer w komunikatorze obiecuje „europejski dyplom w dwa lata, bez egzaminów”. Takich ofert skierowanych do cudzoziemców jest w sieci sporo. Część to zupełnie normalne polskie uczelnie niepubliczne. Część — pośrednicy, którzy sprzedają miejsca na uczelniach wątpliwej jakości albo obiecują coś, czego uczelnia nie ma prawa dać.

Obiegowa opinia: skoro uczelnia ma polską stronę i adres w Polsce, to jest uznawana przez państwo. Nieprawda. Czy placówka może wydać dyplom państwowy na konkretnym kierunku, można sprawdzić samodzielnie w publicznych rejestrach. To 15 minut, które mogą zaoszczędzić kilka tysięcy złotych i lata życia.

Krok 1. Czy uczelnia jest w rejestrze

Wszystkie polskie uczelnie — publiczne i niepubliczne — są w ogólnopolskim systemie informacji o szkolnictwie wyższym (POL-on / RAD-on), prowadzonym przez ministerstwo nauki. Jest tam wyszukiwarka po nazwie.

• Pełna nazwa. Szukaj po nazwie prawnej z umowy, a nie marketingowej.
• Status. Uczelnia musi działać, a nie być w likwidacji.
• Rodzaj. Uczelnia akademicka czy zawodowa — od tego zależy, jakie poziomy studiów może prowadzić.
• Adres. Zgodny z miejscem, gdzie faktycznie będą zajęcia. Filie również muszą być w rejestrze.

Krok 2. Czy uczelnia ma uprawnienia do twojego kierunku

Sama nazwa „uniwersytet” nie wystarczy. Uczelnia musi mieć prawo do prowadzenia właśnie twojego kierunku na danym poziomie i profilu:

• Poziom. Licencjat lub inżynier (I stopień), magister (II stopień) albo jednolite magisterskie.
• Profil. Praktyczny czy ogólnoakademicki.
• Forma. Stacjonarne, niestacjonarne, online — sprawdź, czy twoja forma jest na liście.
• Język. Jeśli studia są po angielsku, kierunek w tym języku też musi być wpisany.

Jeśli kierunku nie ma w rejestrze, uczelnia nie wyda na nim dyplomu państwowego, cokolwiek obiecuje reklama.

Krok 3. Ocena PKA

Polska Komisja Akredytacyjna ocenia jakość kształcenia na kierunkach i publikuje wyniki. Ocena pozytywna to dobry znak. Negatywna może oznaczać utratę uprawnień do kierunku — wtedy studenci muszą przenosić się gdzie indziej. Nowy kierunek może jeszcze nie mieć oceny — to normalne, ale warto zapytać, kiedy planowana jest akredytacja.

Sygnały ostrzegawcze

• „Dyplom bez studiowania”. Obietnice skróconych studiów bez uznania wcześniejszych efektów uczenia się.
• Płatność pośrednikowi. Pieniądze nie na konto uczelni, tylko „agentowi” na kartę.
• Brak umowy. Polska uczelnia zawiera ze studentem pisemną umowę o warunkach odpłatności.
• Nazwa-klon. Nazwa łudząco podobna do znanego uniwersytetu publicznego.
• Gwarancja wizy. Wiza to decyzja konsula — żadna uczelnia jej nie zagwarantuje.

Krok 4. Przeczytaj umowę

• Pełny koszt. Za semestr lub rok i czy może wzrosnąć.
• Dodatkowe opłaty. Wpisowe, dyplom, poprawki, powtarzanie przedmiotu.
• Zwrot pieniędzy. Co, jeśli zrezygnujesz przed rozpoczęciem lub po pierwszym semestrze.
• Zmiana kierunku. Co się stanie, jeśli nabór na kierunek się nie zbierze.

O co zapytać uczelnię przed zapłatą

Napisz do rekrutacji i poproś na piśmie o: dane kierunku z rejestru, formę i język studiów, pełny koszt, plan pierwszego semestru. Normalna uczelnia odpowie bez problemu. Wymijające odpowiedzi to powód, by szukać dalej.

Jeśli już zapłaciłeś, a pojawiły się wątpliwości

Nie czekaj na początek zajęć. Sprawdź rejestr jeszcze dziś i jeśli kierunku tam nie ma, poproś uczelnię na piśmie o wyjaśnienie i zwrot pieniędzy zgodnie z umową. Jeśli pieniądze trafiły do pośrednika, zachowaj korespondencję, potwierdzenia i reklamowe obietnice — przydadzą się do zawiadomienia policji lub pozwu. O wątpliwej działalności uczelni można też poinformować ministerstwo nauki. Im wcześniej to zauważysz, tym większa szansa na odzyskanie pieniędzy i studia gdzie indziej w tym samym roku.

Checklista weryfikacji uczelni

• Rejestr. Znajdź uczelnię w POL-on / RAD-on po nazwie prawnej.
• Kierunek. Sprawdź poziom, profil, formę i język.
• PKA. Zobacz ocenę jakości kierunku.
• Pieniądze. Płać wyłącznie na konto uczelni.
• Umowa. Przeczytaj zapisy o kosztach i zwrotach.
• Na piśmie. Kluczowe informacje uzyskaj od uczelni mailem.