Rezydent długoterminowy UE: pięć lat, B1 i stały dochód

Panuje przekonanie, że pięć lat życia w Polsce automatycznie daje prawo do statusu rezydenta. To nieprawda. Liczą się nie lata w kalendarzu, tylko lata legalnego pobytu na „właściwych” podstawach — i bez długich wyjazdów. Ktoś, kto mieszka tu sześć lat, może mieć zaliczone tylko trzy i pół.

Sam status jest jednak wart wysiłku: zezwolenie wydaje się na czas nieoznaczony, a kartę tylko wymienia co pięć lat.

Jak liczy się pięć lat

Potrzebny jest nieprzerwany legalny pobyt bezpośrednio przed złożeniem wniosku. Przerwa nie może przekroczyć 6 miesięcy jednorazowo i 10 miesięcy łącznie w tych pięciu latach. Ważna jest też podstawa pobytu:

• W całości liczy się praca na pobycie czasowym, małżeństwo z obywatelem polskim, działalność gospodarcza.
• W połowie liczą się studia w Polsce.
• Nie liczą się praca sezonowa, pobyt w ramach delegowania przez zagranicznego pracodawcę i niektóre inne statusy.

Jeśli przebywasz w Polsce na podstawie specustawy dla obywateli Ukrainy, sprawdź osobno, jak ten okres liczy się w twoim przypadku.

Cztery wymagania

• Stabilny i regularny dochód w ostatnich trzech latach — wyższy od progu uprawniającego do pomocy społecznej, na ciebie i każdego członka rodziny.
• Ubezpieczenie zdrowotne. Zwykle wystarcza ubezpieczenie w ZUS z tytułu pracy.
• Polski na poziomie B1 — certyfikat państwowy albo świadectwo lub dyplom polskiej szkoły czy uczelni.
• Mieszkanie — umowa najmu lub inne potwierdzenie adresu.

Dlaczego to lepsze niż pobyt czasowy

Pobyt czasowy jest związany z celem. Zmiana pracodawcy bywa powodem do zawiadomienia wojewody, a czasem do nowego wniosku. Status rezydenta nie jest z niczym związany: można zmieniać pracę, miasto, założyć firmę. Ułatwia też przeprowadzkę do innego kraju UE.

Język — najsłabszy punkt

Większość osób z pięcioletnim stażem potyka się właśnie na B1. Egzamin państwowy ma pięć części: słuchanie, czytanie, gramatykę, pisanie i mówienie. Każdą trzeba zdać na co najmniej 50%, a oblana jedna część oznacza powtórkę egzaminu. Dlatego certyfikat warto zdobyć rok przed wnioskiem.

Ile to kosztuje i ile trwa

Opłata skarbowa za decyzję wynosi 640 zł, do tego 100 zł za kartę. Ustawowy termin jest krótki, ale w kolejkach dużych województw sprawy ciągną się miesiącami. Składaj wniosek, póki obecna karta jest ważna.

Lista kontrolna przed złożeniem wniosku

• Staż. Policz dni legalnego pobytu w ostatnich pięciu latach i wszystkie wyjazdy.
• Podstawy. Sprawdź, które karty liczą się w całości, a które w połowie.
• Dochody. PIT-y i zaświadczenia o zarobkach z trzech lat.
• Certyfikat B1 już w ręku.
• Ubezpieczenie. Aktualny wydruk z ZUS lub od pracodawcy.
• Kopie wszystkich kart i wiz, także nieważnych.